Lịch sử phát triển huyện Yên Lạc

II. XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ CHẾ ĐỘ MỚI:

Trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc” của cách mạng Việt Nam ngay trong phiên họp đầu tiên của Hội đồng Chính phủ, ngày 3-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra 6 nhiệm vụ cấp bách cho toàn Đảng, toàn dân ta, từng bước đưa đất nước ra khỏi tình thế hiểm nghèo.

 

Sau đó, ngày 25-11-1945, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ra chỉ thị “kháng chiến, kiến quốc”, đề ra một số nhiệm vụ cần kíp cho toàn Đảng, toàn dân:

“Phải củng cố chính quyền, chống Thực dân Pháp, bài trừ nội phản, cải thiện đời sống nhân dân”[1]

Đáp lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quán triệt chủ trương của Đảng, Chính phủ tại huyện Yên Lạc, Mặt trận Việt Minh huyện đã vận động nhân dân đẩy mạnh tăng gia sản xuất, cứu đói và đắp lại các đoạn đê vỡ, sạt lở nghiêm trọng.

Quyết tâm thực hiện triệt để nhiệm vụ tăng gia sản xuất, cứu đói, tự cứu lấy mình, với khí thế cách mạng tiến công trên đồng ruộng, nước rút đến đâu lập tức bà con nông dân đã tranh thủ cấy lúa ngắn ngày ngay đến đó. Thực hiện khẩu hiệu “Tấc đất, tấc vàng”, “không bỏ ruộng hoang”, các bãi hoang, ruộng xấu khó trồng lúa cũng được khai phá để trồng các loại rau màu ngắn ngày, giải quyết nhu cầu lương thực, thực phẩm thiết yếu của nhân dân. Chính quyền cách mạng còn chia cho nông dân nghèo ruộng công điền, công thổ, bãi sa bồi để nông dân kịp thời cày cấy.

Vừa phát động tăng gia sản xuất, chính quyền huyện Yên Lạc vừa vận động nhân dân tổ chức lực lượng đắp lại những quãng đê bị vỡ, bảo vệ ruộng vườn, nhà cửa, tính mạng cho nhân dân khi bão lụt. Thấy rõ hậu quả nặng nề do bão lụt gây ra, hàng ngàn người dân đã hăng hái tham gia dân công. Trong một thời gian ngắn, nhân dân Yên Lạc và nhân dân nhiều huyện khác đã tham gia đắp xong hai quãng đê vỡ với khối lượng hàng vạn m3 đất đá. Bằng sự nỗ lực to lớn của nhân dân Yên Lạc, cùng nhân dân địa phương có đê đi qua, việc hàn khẩu để hoàn thành trước thời hạn, bảo đảm chất lượng. Nhân dân huyện Yên Lạc cùng với nhân dân tỉnh Vĩnh Yên đã vinh dự được đón đại diện của Chính phủ về thăm, biểu dương thành tích, đánh giá cao những kinh nghiệm của địa phương trong đắp đê, phòng lụt.

Những đóng góp của nhân dân Yên Lạc trong việc hàn gắn, phòng hộ đê điều… góp phần không nhỏ vào thành tích chung của tỉnh Vĩnh Yên. Báo “Cứu quốc” của Tổng bộ Việt Minh, số ra ngày 13-11-1945, đã viết “Tỉnh Vĩnh Yên đã tự đắp được con đê Quảng Cư quan hệ cho cả 3 tỉnh Vĩnh Yên, Phúc Yên và Bắc Ninh, sửa chữa được con sông Máng trong khu dẫn thủy nhập điền làm cho cả 2 tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên có đủ nước cày cấy”.

Để giải quyết kịp thời nạn đói trước mắt, chính quyền huyện đã phát động phong trào đoàn kết, tương trợ, cứu đói. Khắp các thôn xóm trong huyện sôi nổi hưởng ứng phong trào. Nhiều hình thức tương trợ, tương thân, tương ái có hiệu quả được tổ chức như “quỹ nghĩa thương”, “hũ gạo cứu đói”, tổ chức “lạc quyên”, “ngày đồng tâm”… Với tinh thần lá lành đùm lá rách, học tập gương Chủ tịch Hồ Chí Minh, rất nhiều gia đình đã nhịn ăn, bớt bữa, san sẻ thóc gạo, ngô, khoai, ngọn rau, củ sắn, nhường bát cơm, manh áo cho những người bị đói, bị nước cuốn trôi hết nhà cửa, ruộng vườn.

Chính quyền huyện còn nghiêm cấm việc dùng lương thực nấu rượu, tập trung thóc gạo để cứu đói cho nhân dân. Mặc dù đất nước còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, chính quyền cũng đã gửi hàng chục tạ gạo, hàng chục nghìn đồng hỗ trợ Vĩnh Yên cứu đói.

Được sự quan tâm chỉ đạo của Tỉnh ủy, sự điều hành năng động sát sao của chính quyền, Mặt trận Việt Minh huyện, của các đoàn thể quần chúng, tinh thần gương mẫu của cán bộ, đảng viên, sự hưởng ứng nhiệt tình và những nỗ lực vượt bậc, lao động hết mình trên đồng ruộng, cùng với tinh thần đoàn kết tương trợ, đùm bọc lẫn nhau của nhân dân, Yên Lạc đã thực hiện xuất sắc Lời kêu gọi của Bác Hồ, chủ trương của Đảng, Chính phủ. Nạn đói được khắc phục. Đời sống nhân dân trong huyện dần trở lại ổn định. Sản xuất (chủ yếu là trong lĩnh vực nông nghiệp) được phục hồi và bước đầu phát triển.

Thắng lợi trong phong trào thi đua tăng gia sản xuất, cứu đói đã củng cố, nhân lên lòng tin tưởng của nhân dân đối với chính quyền cách mạng, đối với chế độ mới.

Thực hiện Sắc lệnh của Chính phủ, ở Yên Lạc các thứ thuế vô lý như thuế thân, thuế chợ, thuế đò… được xóa bỏ. Nhân dân được tự làm ăn sinh sống, đi lại giao lưu… Một số nghề phụ gia đình bắt đầu được phục hồi, cung cấp thêm sản phẩm sinh hoạt thiết yếu cho nhân dân. Những chính sách tiến bộ của Chính phủ đã làm cho nhân dân Yên Lạc thấy rõ hơn bản chất ưu việt của chế độ mới, càng quyết tâm gắn bó với Đảng, với cách mạng, tích cực tham gia cùng với chính quyền địa phương xây dựng quê hương. Từ thực tế, nhân dân Yên Lạc hiểu thêm về bản chất của chính quyền cách mạng, chính quyền của dân, do dân, vì dân - chưa từng có trong lịch sử dân tộc ta.

Hưởng ứng cuộc vận động “Diệt giặc dốt” do Chủ tịch Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta phát động, trên địa bàn huyện Yên Lạc, các ban bình dân học vụ được thành lập ở tất cả các xã. Khắp các thôn xóm, nhân dân hồ hởi tham gia học tập, “nhà nhà đi học, người người đi học”. Nhân dân Yên Lạc tổ chức rước đuốc, giương cao các khẩu hiệu “Giặc dốt diệt, Việt Nam cường”, “Đi học là yêu nước”; tổ chức diễn kịch động viên nhân dân đi học.

Đồng thời với phong trào bình dân học vụ, ngành giáo dục phổ thông ở Yên Lạc cũng được tổ chức để nâng cao dân trí. Trường tiểu học đã khai giảng kịp thời khóa học 1945-1946, khóa học đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa trên quê hương Yên Lạc.

Phong trào “Diệt giặc dốt” của nhân dân Yên Lạc đã giành được nhiều kết quả đáng khích lệ. Hàng trăm lớp xóa nạn mù chữ đã được mở ở khắp nơi (ở đình, chùa, những nhà dân rộng rãi…). Hàng ngàn người dân đã thoát nạn mù chữ. Nhân dân có điều kiện thuận lợi để tham gia quản lý và thực hiện nghĩa vụ công dân của một nước độc lập; sản xuất nông nghiệp ngày càng tiến bộ hơn.

Thực hiện cuộc vận động “Đời sống mới”, nhân dân Yên Lạc từng bước xóa bỏ mê tín dị đoan, các hủ tục lạc hậu, các tệ nạn hút sách, cờ bạc, trộm cắp. Nhiều gia đình đã tổ chức lễ cưới, tổ chức tang lễ theo đời sống mới trang trọng, tiết kiệm. Để nâng cao đời sống văn hóa cho nhân dân, huyện đã xây dựng các nhà thông tin, chòi thông tin; lập các đội văn nghệ động viên tình thần lao động, sản xuất hăng say của bà con nông dân. Bộ mặt nông thôn Yên Lạc có nhiều thay đổi.

Củng cố, kiện toàn chính quyền là một nhiệm vụ trọng yếu trong công cuộc xây dựng chế độ mới của nhân dân Yên Lạc. Ngay sau khi xóa bỏ chính quyền địch, lập chính quyền cách mạng của nhân dân, Yên Lạc đã chú trọng việc mở rộng thành phần tham gia vào Ủy ban nhân dân huyện. Tháng 10-1945, Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời huyện chuyển thành Ủy ban nhân dân. Thành phần Ủy ban được mở rộng, một số thân hào, thân sĩ yêu nước tiến bộ được tham gia chính quyền, có điều kiện đóng góp cho sự nghiệp xây dựng cuộc sống mới, chế độ mới.

Việc đào tạo cán bộ, kiện toàn bộ máy chính quyền đã bước đầu được thực hiện. Huyện đã cử một số người đi học các lớp bồi dưỡng do tỉnh mở[2], đồng thời tổ chức, sắp xếp các ban chuyên môn.

Đến tháng 11-1945, Ủy ban nhân dân lại chuyển thành Ủy ban hành chính lâm thời để chuẩn bị cho công tác bầu cử.

Với sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt (ổn định đời sống và xã hội, giữ vững an ninh trên địa bàn, củng cố chính quyền…), ngày 23-12-1945, nhân dân Yên Lạc đã tham gia tổng tuyển cử, bầu Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, thực hiện nghĩa vụ công dân của một nước độc lập. Lần đầu tiên trong lịch sử nước ta, trong lịch sử Yên Lạc, nhân dân ở Yên Lạc được thực hiện quyền làm chủ về chính trị của mình, sáng suốt lựa chọn những người tài đức, đại diện cho nhân dân vào Quốc hội, cơ quan quyền lực cao nhất của đất nước. Số cử tri ở Yên Lạc tham gia bầu cử đạt trên 90%.

Sang năm 1946, nhân dân Yên Lạc lại hồ hởi tham gia bầu cử Hội đồng nhân tỉnh, vào ngày 27-3, Yên Lạc vinh dự có 4 người đại biểu cho các đoàn thể, các tầng lớp nhân dân ở Yên Lạc trúng cử vào Hội đồng nhân dân tỉnh. Tháng 4-1946, toàn huyện Yên Lạc tiến hành bầu cử Hội đồng nhân tỉnh. Tháng 4-1946, toàn huyện Yên Lạc tiến hành bầu cử Hội đồng nhân dân xã. Sau khi được bầu, Hội đồng nhân dân xã đã cử ra Ủy ban hành chính huyện Yên Lạc và các xã, trực tiếp điều hành mọi mặt công việc của huyện, xã. Đây là chính quyền cách mạng chính thức đầu tiên do dân cử - chính quyền của dân, do dân, vì dân. Chủ tịch Ủy ban là ông Văn Huy Kình. Chính quyền, một số vấn đề cơ bản của cách mạng được củng cố một bước quan trọng.

Thành công trong việc củng cố chính quyền, bảo đảm quyền lợi chính trị của nhân dân trong huyện có ý nghĩa chính trị to lớn, tạo điều kiện cơ bản thúc đẩy thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng trong công cuộc xây dựng chế độ mới.

Thực hiện chủ trương của Đảng “Hết sức phát triển các tổ chức cứu quốc… Tổ chức thêm những đoàn thể cứu quốc mới vào Mặt trận Việt Minh”[3], nhân dân Yên Lạc đã hăng hái tham gia xây dựng, phát triển các đoàn thể quần chúng. Nhờ đó trên địa bàn huyện, Mặt trận Việt Minh đã nhanh chóng được mở rộng, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia. Hệ thống tổ chức mặt trận từ xã đến huyện được kiện toàn. Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên… ngày càng có nhiều thành viên, tổ chức được nhiều hoạt động, nhiều phong trào, cổ vũ công cuộc xây dựng chế độ mới của nhân dân trong huyện.

Xây dựng, củng cố, phát triển lực lượng dân quân tự vệ, nâng cao cả về nhận thức và kỹ thuật, chiến thuật chiến đấu được huyện đặc biệt chú trọng. Mỗi xã xây dựng được 1 trung đội tự vệ; ở huyện xây dựng 1 trung đội tự vệ tập trung. So với những ngày Tổng khởi nghĩa thì đây là một bước tiến đáng kể của Yên Lạc: Từ một số đội tự vệ làng xã, 1 tiểu đội cảnh vệ… còn hạn chế về nhiều mặt, đến năm 1946, huyện đã có 1 trung đội tự vệ tập trung; xã nào cũng có lực lượng tự vệ, nhiều xã đã tổ chức được trung đội tự vệ mạnh, có sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất hơn. Đây là lực lượng nòng cốt giữ gìn an ninh chính trị ở địa phương.

Từng bước tháo gỡ, giải quyết những bề bộn, khó khăn về mặt kinh tế, xã hội… nhân dân Yên Lạc còn tham gia đấu tranh chống quân Tưởng và bọn phản động Quốc dân Đảng, bảo vệ thành quả cách mạng vừa giành được. Được sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, nhân dân trong huyện đã đấu tranh vừa cương quyết, vừa khéo léo, từng bước làm thất bại các hành động phá hoại của chúng. Xung quanh các nơi quân Tưởng chiếm đóng, tự vệ cắt dây điện thoại, tham gia ngăn chặn nạn cướp bóc trên đường sắt, ngăn chặn khi quân Tưởng đánh lấn ra xung quanh… Mặt khác, để tránh sự khiêu khích của địch, cơ quan huyện chuyển về xã Tam Hồng. Chính quyền tiếp tục chỉ đạo nhân dân vạch mặt bọn phản động, thực hiện bất hợp tác với địch; trừng trị bọn phản động.

Tháng 6-1946, quân Tưởng rút khỏi tỉnh Vĩnh Yên. Đến tháng 8-1946, ổ phản động cuối cùng của Quốc dân Đảng ở Vĩnh Yên bị triệt phá. Chính quyền cách mạng được giữ vững.

Không chỉ hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ chế độ mới ở Yên Lạc, nhân dân trong huyện còn góp phần tham gia giải quyết những khó khăn của đất nước. Cuộc vận động “Tuần lễ vàng”, “Quỹ độc lập” theo chủ trương của Chính phủ để khắc phục khó khăn về tài chính của đất nước, được tổ chức rộng rãi trong toàn huyện. Mặc dù còn rất nhiều khó khăn, thiếu thốn nhưng nhân dân Yên Lạc đã tự nguyện dốc lòng đóng góp cho đất nước như ủng hộ tiền, bạc, hoa tai, nhẫn cưới, mâm thau, nồi đồng… hoặc ủng hộ bằng thóc, gạo… Trong cuộc vận động này, nhân dân Yên Lạc đóng góp nửa kg vàng, 2000 đồng, 50 tấn thóc.

Đối với cuộc kháng chiến của đồng bào Nam Bộ nổ ra từ ngày 23-9-1945, nhân dân Yên Lạc đã hết lòng ủng hộ bằng nhiều hình thức phong phú như lập “Quỹ Nam Bộ kháng chiến”; tổ chức mít tinh; gửi điện văn phản đối thực dân Pháp xâm lược… Nhiều con em Yên Lạc đã xung phong “Nam tiến”, trực tiếp chiến đấu ở nhiều chiến trường cùng đồng bào miền Nam ruột thịt.

Ngoài ra, các cuộc vận động như xây dựng quỹ “Đảm phụ quốc phòng”, “Mùa đông binh sĩ” góp phần xây dựng lực lượng vũ trang đều được sự ủng hộ nhiệt tình của nhân dân với nhiều hình thức như ủng hộ tiền, vải, may quần áo… cho chiến sỹ. Riêng phong trào “Mùa đông binh sĩ”, Yên Lạc thu được 5000 đồng, nhiều quần áo, giày dép ủng hộ chiến sĩ.

Bằng những phong trào, hành động cụ thể, nhân dân Yên Lạc đã thể hiện sâu đậm tình đoàn kết gắn bó Bắc – Nam, thể hiện quyết tâm bảo vệ nền độc lập, thống nhất Tổ quốc.



[1] Văn Kiện Đảng 1945 – 1954, ST, H, 1978, T.I, trang 28.

[2] Yên Lạc cử 10 người tham gia học tập.

[3] Văn kiện Đảng (1945-1954), ST, H, 1978, T.1, tr.30.

 

Ngày đăng: 01/04/2016
  • Tiêu đề *
  • Người gửi *
  • Email*
  • Nội dung bình luận*