Danh nhân

Danh nhân: PHẠM CÔNG BÌNH

Ông là người xã An Lạc, phủ Tam Đái, Sơn Tây. Nay là thôn An Lạc xã Đồng Văn. Ông đỗ danh sách thứ nhất hàng đệ nhất giáp. Đời Nguyễn, học vị này được triều đình suy tôn là Trạng Nguyên - hai đạo sắc phong của vua Khải Định đều phong cho Trạng Nguyên Phạm Công Bình.

 


Ông là người xã An Lạc, phủ Tam Đái, Sơn Tây. Nay là thôn An Lạc xã Đồng Văn. Ông đỗ danh sách thứ nhất hàng đệ nhất giáp. Đời Nguyễn, học vị này được triều đình suy tôn là Trạng Nguyên - hai đạo sắc phong của vua Khải Định đều phong cho Trạng Nguyên Phạm Công Bình.

- Đạo đề ngày 18 tháng 3 năm Khải Định 2 (1910) ghi địa danh xã Tịnh Các huyện An Lạc.

- Đạo đề ngày 25 tháng 7 năm Khải Định 9 (1924) ghi địa danh: Xã An Lạc huyện An Lạc (Đến đời Nguyễn, địa danh An Lạc đổi thành Yên Lạc vì Kiêng Huý).

Thôn An Lạc có đền thờ Phạm Công Bình có câu đối:

Sơn tỉnh Vĩnh Tường An Lạc địa

Lý triều trinh khánh Trạng nguyên từ.

Các sách Đăng khoa lục đều ghi Phạm Công Bình đỗ vào khoa Mậu Thìn, năm Trinh Khánh thứ 3 đời vua Lý Huệ Tông. song điểm tồn nghi và các bản Đăng khoa lục (chủ yếu là bản Tiến sĩ T.L) là Lý Huệ Tông (Thái Tử Sâm) không có hiệu Trinh Khánh, đồng thời cũng không có năm Giáp Tý, Mậu Thìn. Nên căn cứ vào tư liệu địa phương thôn An Lạc mà xác định lại thì Phạm Công Bình đỗ khoa thi năm Giáp Thìn (1124).

Các sách Đăng khoa lục chép được 5 danh sách thi đỗ của khoa thi này. Số đỗ chia 3 bảng:

- Đệ nhất giáp: 3 người

- Đệ nhị giáp: 1 người.

- Đệ tam giáp: 1 người.

Còn đều chữa là: Danh số vị tường (số đỗ chưa rõ).

Họ Phạm là họ gốc của Phạm Công Bình ở An Lạc - trong một số sách chép ông có họ Lý, họ Nguyễn - họ Lý vì ông được ban Quốc tính (họ nhà vua là Lý), họ Nguyễn, vì sau khi chiếm được ngôi của nhà Lý, Trần Thủ độ lấy cớ kiêng tên huý (tổ họ Trần tên là Lý) đổi Lý ra họ Nguyễn, với mục đích dút lòng tưởng nhớ của một số người nào đó với nhà Lý. Các nhà viết sử thực lục về sau đều ghi về ông theo các họ đã đổi, trong đó có Lê Trung. Chiến công của Phạm Công Bình đều là các chiến công chống ngoại xâm.

- Tháng 2 năm Mậu Thân (1128 ) quân Chân Lạp vào cướp ở Nghệ An, vua Lý Thần Tông cử thái phó Phạm Công Bình (Đại Việt sử lược (ĐVSL) chép là Nguyễn (Lý), Công Bình) đi đánh dẹp “bắt được tướng của nó rồi về”.

- Tháng 9 năm Bính Thìn (1136) tướng Chân Lạp là Tô Phá Lăng đến cướp Châu Nghệ An. Vua Lý Thần Tông cử quan Thái phó Phạm Công Bình đi đánh bại được.

Về chiến công năm 1128, sử T.T chép kỹ hơn ĐVSL. Đại lược là: Ngày Giáp Dần, tháng giêng năm Mậu Thân, hơn hai vạn người Chân Lạp vào cướp bến Ba Đầu ở châu Nghệ An, quan thái phó Lý Công Bình được cử đi đánh dẹp - Ngày Quí Hợi thì bắt được chủ tướng và quân lính – sang tháng 3, Lý Công Bình đem quân về kinh sư, dâng tù binh gồm 169 người.

Di tích về Phạm Công Bình ở thôn An Lạc - Đền thờ làm trên nền nhà cũ của cha sinh Phạm Công Bình - trải vài trăm năm vẫn lập tranh lá. Năm Canh Ngọ (1930) đời Bảo Đại mới làm lại, lớp ngói, ông còn được thờ ở xã Phù Tải, huyện Vĩnh Lại, Trấn Hải Dương, với duệ hiệu: Lý triều T.N Phạm Quốc Công Đại Vương. Có sự tích và sắc phong, nhưng nay đều thất lạc cả.

Phạm Công Bình là một văn quan, ở vào bậc đại thần của triều lý - Thần Tông - Công lao phù tá đứng vào hàng Tam công của triều Lý - so với quan chế ban hành đời Lê

Hồng Đức (1470) ông ở vào cương vị của hàng Chánh nhất phẩm triều đình - chức danh rất trọng.

Tuy nhiên, trong bài “Việt giám thông khảo tổng luận” viết vào tháng 6 (1514) Lê Trung không khỏi có lời bình về ông trong hàng các bậc đại thần của triều Lý: “Bề tôi trong triều thì có Lý Đạo Thành, được ký thác vua côi, Tô Hiến Thành được giữ chức phụ chính, cũng phảng phất như trung ái của Y Doãn, Chu Công, cố nhiên đáng khen, còn những bậc như Đào Cam Mộc, Đàn Thạc Phụ, Lương Nhân Văn, Đào Sử Trung, Lý Đạo Kỷ, Liên Gia Trinh, Kim Anh Việt, Tào Lương Hàn, Dương Cánh Thông, Ngụy Trọng Hoằng, Lưu Vũ Nễ, Lý Công Bình, Hoàng Nghĩa Hiền, Lý Kinh Tu, không biết can vua để nêu tục tốt, cho nên chính sự không được bằng đời cổ là phải. Đến như Đỗ Anh Vũ hiếu dâm, Đàm Dĩ Mông ngang ngược có kể làm gì”.

Thế mới biết, ngòi bút sử ông cha ta vô cùng nghiêm cẩn. Dù sao thì, ông Phạm Công Bình vẫn cứ là một vị thần thượng đẳng của dân xã An Lạc tới 8 thế kỷ. 

BBT

 

Ngày đăng: 06/04/2016
  • Tiêu đề *
  • Người gửi *
  • Email*
  • Nội dung bình luận*
Các tin cùng chuyên mục